Tiyatro - Herkese Tiyatro !!

Antigone oyun eleştiri yazımızda YTÜ'nin oyuna çalışılırken hangi kaynaklardan yararlandığını sormuştuk.Sağolsunlar kaynakları ilettikleri gibi yazımızı www.ytuantigone.com sitesinde yayımlamışlar.

Yönetmenlerden Erdal Devrim Aydın'ın ilettiği kaynaklar şunlardır, ilgilenenlerin dikkatine;

- Theodoros Terzopoulos'un İstanbul 15. Tiyatro Festivali'nde gerceklestirdigi atolye.
- Pat Easterling ve Edith Hall'ün "Greek and Roman Actors: Aspects of an Ancient Profession" isimli kitabi
- Antik dönemden kalma plastik sanat figürleri ve heykeller

Yazar: Sofokles
Yönetmenler: Erdal Devrim Aydın, Önder Öndemir
Müzik Yönetmeni: Serra Erkoç
Oyuncular: Burçin Yılmaz, Doğan Kecin, Taha Yasin Yıldırım, Bengü Toksöz, Ali Kemal Birinci, Tamercan Erkan, Mustafa Murat Özçelik, Nazım Özcan, Merve Abacıoğlu, Simay Akdik, Ladin Avşar, Aytekin Aydoğan, Erdinç Güven, Gözde Güven, Aynur Işık, Mehmet İrfanlıoğlu, Özge Keskin, Yunus Kulak, Sami Berat Marçalı, Caner Omur, Ezgi Özcan, Hande Yıldırım
Teknik: Kadir Semih İnce, Özgür Eren Koç
Maske Tasarımı: Curcunabaz
Kostüm Tasarımı: Yıldız Teknik Üniversitesi Oyuncuları

Tiyatroya olan açlığımızı gidermek üzere Selamiçeşme Özgürlük Parkı'nda buluşup Yıldız Teknik Üniversitesi Oyuncuları'nın sahnelediği Antigone'yi izledik. Geçen dönem oyunculuk eğitimimize katılan arkadaşlarımız ve ana kadromuzun katıldığı bu etkinlikte, oyun sonunda Antigone üzerine de az da olsa söyleşme şansına sahip olduk. Aynı kafede başka ekiplerin de kendi masalarında, seyrettikleri oyun hakkındaki konuşmalarına tanıklık ettik. Bu durum Türkiye'de gerçekleştirilen tiyatro oyunları ve tiyatro oluşumları için kayda değer bir durumdur . Bunu sevinerek gözlemledik.

Yeni gruplara naçizane önerimizdir. Oyunları beraberce izledikten sonra, oyunun ardından sıcağı sıcağına oyun üzerine söyleşmeleri, fikir alışverişinde ve eleştirilerde bulunmaları, birlikte ürettikleri tiyatro üzerinde son derece faydalı olacaktır. Doğrusu kendi adımıza bunu çok zaman yapıyor, oyunla ilgili memnuniyetlerimizi ve de düzeltilmesi gereken noktaları tartışıyor, bazı zamanlar da çemberin tamamlanması gereği, grup adına düşüncelerimizi oyunu sergileyen ekibe iletme gayreti içinde oluyoruz. Bu yaklaşımımızı dostça karşılayanlara da, ürünlerini agresifçe savunanlara da şahit oluyoruz. Bu durumun bulunmaz bir nimet olduğunu, art niyetten uzak yaklaşımlara her zaman açık olunması gerektiğini savunuyorum. Ekibimiz oyunları ile ilgili olarak da bizleri tanıyanlar bu düşüncelere verdiğimiz kıymeti bilirler. Gruplar temel amaçlarını "Türkiye'de daha kaliteli tiyatro" olarak belirlerlerse hem camia içindeki kısır çekişmeler geride kalacak hem de tiyatro izleyicimiz daha da bilinçlenecektir. Bu durum tiyatromuza olumlu yansıyacaktır.

Antik Yunan oyunlarının yorumları yabancımız değil .Son zamanlarda Şahika Tekand yönetiminde Stüdyo Oyuncuları'ndan Oıdıpus Üçlemesi'ni izlemiştik.Oyuncunu sınırlarını zorlayan ışık etkisiyle domine edilmiş bir çalışmaydı ve yurt dışında da ilgi görmüştü.

Klasik işlerin neden başarılı olduğu ve klasik olma başarısını merak edip incelemeye çalışan biri olarak benim için bulunmaz bir fırsat oldu Antigone. Bir saatlik bir performans izledik dün akşam. Antigone oyununu aslına uygun sahneleme iddialarını bizlere ulaştırdıkları bültende vurgulamışlardı. Nitelikli tiyatro ürünlerinde yaşanan kıtlık, metinlerin yeniden ve farklı biçimlerde yeniden yorumlanması gereğini ortaya koymakta. Bu bir gereklilik gibi gözükse de bazen asıl tekstini inkar eden, hiçe sayan, özünü bozan oyunlarla da karşılaşıyoruz sahnelerde.
Bu noktada Yıldız Teknik Üniversitesi'nin de iddiası bir önem arz ediyordu. Hiç birimiz Antigone'lerin Medea'ların ilk sahnelenişlerini izlemediğimize göre elimizdeki verilerle yola çıkmış oluyoruz. Yani aslında bu eserlerin bire birini yansıtmak tabii ki mümkün değil. Tragedyaların kuralları ve ustalarımızın eserleri bize kılavuzluk ediyor. Yunanistan'da çalışmalarını sürdüren ekipler genetik kodlarından-en azından kültürel kodlarından- ötürü bu tür işlere bizlerden daha yatkın oldukları düşünülebilir. Bu nedenle yol göstericilik konusunda bu kanaldan da destek alınabilir.Yönetmenin ve yaratıcı ekibin hangi kaynaklardan nasıl beslendiklerini bizlerle paylaşırlarsa buna çok sevinir ve biz de sizlerle de paylaşırız

Karşımızda Açıkhava sahnelerine sonradan uydurulmuş yükselti yerine tragedyaların gerçek sahne alanında oyun oynayan bir kadro, gerçekten koro işlevini gören bir klasik tragedya korosu, klasik maskeleriyle işine özen gösterdiği belli olan bir topluluk vardı. Özellikle mistik-destansı-mit ögeleri perçinlemek üzere vurmalı çalgılardan oluşan minik bir orkestra eşlik etti oyuna. Müzisyen arkadaşların performanslara katkılarını oldukça önemseyen biri olarak bu kullanımda yönetmeni başarılı bulduğumu belirteyim.Bir başka yorumda müziğin etkisi daha da arttırılabilir, oyunu müzik ağırlıklı bir noktaya da taşıyabilirdi.İşte bu noktada yaratıcı ekibin oyunu nasıl okuduğu ve nasıl aktarmak istediği önemli oluyor, buna da yorum deniyor.Biz de yıllar önce sahnelediğimiz Medea'da vurmalı çalgıları ve neyi , son gösterimizde yer alan Antigone parçamızda da mistik bir müziği kullanmıştık. Düşünmedim değil, demek ki bu tür eserler üç aşağı beş yukarı yönetmenlerde aynı etkiyi bırakıp benzer unsurları kullanmaya itiyor.

Oyuncuların oyunun gerektirdiği vücut formlarını, gestuslarını gerektiği gibi kullanmaya özen gösterdiklerini anlıyoruz. Belki hem birbirleriyle ve hem de müzikle senkronizasyonları daha fazla çalışılabilirdi. Bu oyun gibi ekip oyunlarını zor kılan beraber hareket - bir olma durumu ciddi yorucu çalışmalara ihtiyaç duyuyor. Çok sıkı provalar dayatan bu biçim, hem toplu oyunculuğu yönetmeye sabırlı bir yönlendiriciye hem de fiziksel yeterliliğe ulaşmış oyuncuyla başarılı olabiliyor. Bu anlamda Antigone' nin ilerleyen gösterimlerde daha da oturacağını sanıyorum.

Yüz bölgesini tamamen kaplayan maskeler oyuncuya ses konusunda da engel çıkarabilecekken oyuncuların ses-nefes kullanımı gayet iyiydi .Oyuncuların sesleri hem maskeyle hem de çevreden yükselen müzik gürültüsüyle boğuşarak kulaklarımıza ulaşma başarısını gösterdi.

BİR PARANTEZ
Açık havadaki ücretsiz oyunlarda oyunu gürültü yaparak izlemeye çalışan özellikle gençlerin , bu oyunları izleye izleye iyi tiyatro seyircisi olmayı öğrenecekleri umudumu koruyorum.Eskiden kedilerin dolaştığı sahne bu defa belediyeden ilgi görmenin mutluluğunu yaşıyordu.Uzun süre o alanı yalnızca oyuncular kullandı.Fakat izleyicilerin sahnenin ortasından geçerek oyunu terk etme eğilimi nasıl düzelir, onu bilmiyorum.

Maskelerin farklılığı ile karakter ayrıştırmaları sağlanmıştı .Ana rollerde oynayan arkadaşların maskeleri bir parça daha özeni hak ediyordu.Koronun maskeleri için de aynı şeyi söylemek mümkün.Koronun ayrılması için kullanılan maskelerin hem rengi hem de şekli diğer rollerden farklıydı.

Oyuncuların sahneyi terk etme biçimlerinin kendi ruh hallerine uygun olması mı amaçlanmıştı yoksa genel bir antre-sahneden çıkış mantalitesi mi vardı, onu pek kavrayamadık. Fakat abartılı sahne giriş ve çıkışları, oyunun genel akışının dışında gibi göründü. Bu durumun düzeltilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Gece geçen sahnede sahne ışıklamasıyla ilgili sorunlarla karşılaşıldı, bu sahnede olan bitenler daha aydınlık bir ışıklama ile ya da farklı bir ışık etkisiyle desteklenebilirdi. Açık hava ışıklaması kapalı bir mekanlı ışıklamaktan daha zor olduğundan, bu konuda teknik sıkıntılar yaşandığı söylenebilir sanırım.

Tiyatro kültürü yerleşmiş bir üniversite olan Yıldız Teknik Üniversitesi oyuncuları, oyunla ilgili hayli kafa yormuş, deşifrede başarılı olmuş, çalışmış bu belli. Aslına uygun sahneleme tekniği, tiyatro seyircisinin alışık olduğu kanıksanmış kalıplar dışında övülmesi gereken bir çalışma olmuş. Bu noktada ekibi kutlamak farklı biçimleri ve teknikleri denemeleri hususunda cesur davranmaları için yüreklendirmek gerekli.Bu konu da size görev düşüyor.

Bunu Antigone' yi izleyerek yapabilirsiniz örneğin.
Önümüzdeki dönemde de turne programı çerçevesinde oyunu sahnelemeyi sürdürecekler. Oyunlarını ücretsiz sahneleyeceklerini de ekleyeyim.