Evlilik Cüzdanı - Prova Notları
Uzun süredir sahnelemeyi istediğim koşturmacalı, entrikalı , zekice kotarılmış bir o kadar da güncel olmaya açık, komedi tarzı oyunu bulmuştum. Dünyaca ünlü mizah yazarı Eprahım Kıshon' un Evlilik Cüzdanı...
TEKST ÇÖZÜMLEME- MASA BAŞI ÇALIŞMALARI
Metni oyuncu arkadaşlarımla paylaştığım ilk okuma provasında hepsinin teksti samimi, sade bulması beni çok mutlu etti. Komedinin başarılabilmesi için pek çok etken var. Sadece prova süreci değil bahsettiğim...Seyirciyle buluşma anına dek olan tüm süreçten söz ediyorum. Bence bu süreçte tekstin samimiyeti çok önemli. Böyle bir oyundu Nikah Kağıdı (Evlilik Cüzdanı)...İkinci ve sonraki okumalarda artık oyuncuların esprileri bulup daha iyi tonladığını gördüm. Gülümsemelerin kahkahalara dönmesi... Arada fikirlerimizle bölünen okumalar...Ve budamalar.
Artık metin daha kısa. Var olan tekrarlar gereksiz uzatmalara yol açacağından, metnin bazı bölümlerinde kısaltmalar yapma gereği hissettik. Özellikle ilk perdedeki Ella, Vicky ve Danıel diyaloglarının bulunduğu bölümler, şimdi derdini kısa yoldan anlatmaya hazır. Aktarımın etkili olması için ise önümüzde uzun bir prova süreci var ama önce masa başı çalışmalarını bitirmek gerekli.
Masa başı çalışmalarında çeşitli sorular , tartışmalar yeni fikirlerle sonunda çalışacağımız metin ortaya çıktı. Aslında masa başı çalışmamız yalnızca bize çalışacağımız bir taslak oluşturmuştu. Teksti ilk okuduğumda yeniliğe oldukça açık, dişi bir metin olduğunu biliyordum .Son prova gününe dek oyunun şekillenmeyi sürdürdüğünü, ilk gösterimle de son halini aldığını söylemek sanırım yanlış olmaz. Şimdi var olan oyunu sahne için biçimlemeye geldi sıra.
YORUM
Televizyonda yayınlanan eş seçme yarışmaları gündeme iyiden iyiye oturmuştu. Oğluna söz hakkı tanımayan aşırı koruyucu anne modelleri, şöhret için eş adayını kandıran kadın modelleri, kendi fikri olmamış gençler, popülerlik uğruna ayaklar altına alınan onurlar...İzleyenlerin dönem dönem şaşkınlıkla, dönem dönem ise kahkahayla takip ettikleri bu yarışmalardaki karakterler aslında bizim oyunumuzdaki karakterleri ne kadar anımsatıyordu. Doğrusu güncel olanı yakalamak adına bu programlardan yararlanmadık dersek yalan olur. Ayrıca son dönemlerde yoğunlaşan yeni moda sevme halleri, yeni Türkçe oluşturmaya çalışma hastalığı, evlilik kurumunun eski değerini hızla yitirmesi değinmemiz gereken konular olarak kendini gösterdi. Derdimiz hem güncel, hem evrensel, hem de oyunda sözü edilen ülke ve aileyi yansıtmaktı. Konunun evlilik teması üzerinde yürümesi, bize; evrensel , her evde yaşanabilecek kadar tanıdık bir gerçeklik duygusu vermesi açısından iyi bir zemin oldu.
OYUNCULUK ÇALIŞMALARI
Rol dağıtımı yapılmıştı. Bize "rolün küçüğü büyüğü olmaz" diye öğretilmişti. Acaba bu kural yeni kuşak oyuncu arkadaşlar için ne kadar geçerliydi? Oyunun sonunda on-on beş cümlelik rolü olan Nikah Memurunun (H. Serkan Ayvaz) her temsilde beğeni kazanması buna çok iyi bir örnekti. Devlet memuriyeti zihniyetini ; çapkın, şakacı memurla harmanladı.
Oyunda baş rol sayılabilecek üç temel karakter vardı. Baba ; Daniel (İ. Can Törtop), Anne; Ella (Ezgi Toz) ve Genç Kız; Vıcky (Itır Zeren)...Metin aslında oyuncuyu rahatlatacak pek çok bilgiyi ya da ip ucunu barındırıyordu. Fiziksel özellikleri bakımından da uygunlukları bulunan arkadaşlar rollerini oldukça çabuk benimsediler ve uygulama aşamasına geçtiler.
Daniel'ı canlandıran oyuncu Can'a prototip oyunculuk yerine içinde farklı renkleri barındıran, nüansların ortaya çıktığı bir oyunculuk anlayışı tavsiye ettim. Böylece sürekli bağırıp çağıran bir adam değil; neden kızdığını anlatan, aslında iyi niyetli fakat kendini her zaman denetleyemeyen, patlayıp sonra sönen, ailesini çok seven, muzırlıkları bulunan bir adam oluşturmaya çalıştık. En çok 'adamı aksi yapan unsurlar nelerdir' sorusuna yanıt aradık. Can prova sürecinde, ilave ses çalışmaları yaparak, rölüne en uygun sesi buldu.
Ella rolünü canlandıran Ezgi uzun süre kendini karakterine yakınlaştırmak için çalıştı. Sanırım bunda, kendisini henüz büyük kadın-anne anlayışına, yakın hissetmemesinin payı büyük. İlerleyen zamanlarda rolünün hakkını verdiğini düşünüyorum. O da oyundaki eşiyle, kızıyla ve diğer karakterlerle ilişkilerini sahne sahne saptayıp, belirlediğimiz oyun çizgisine oturttu.
Itır'ın Vıcky rolü için fazlaca zorlanmadığını söylemek sanırım yanlış olmaz. Şu anki kadroda bu rolü andan iyi canlandıracak başka birisi yoktu. Fiziksel özelliklerini iyi kullanarak; ailenin muzır, istediğini yaptıran kızı yorumumuza uygun bir karakter oluşturdu. Belki de karakteri için daha fazla uğraşı verseydi, hiç düşünmediğimiz bir Vicky ile karşılaşabilirdik.
Baba-Kız ilişkilerini yaratırken fazla zorlanmadık. Fakat aynı şeyi Anne-Kız arasında kolayca yarattığımızı ilk provalar için söyleyemem. Oyun boyunca sahne hareketi fazla olan ikili, yazarın onlara yüklediği, altının çizilmesi gereken diyalogları gereken iç coşkuyla canlandırırken epey zorlandılar. Sonuçta bu sahneler budamalar, sahne hareketleri ile izlenebilir kıvama geldi.
Komşu dul kadın karakteri Rose' u canlandıran Merve, görev aldığı üçüncü oyunda daha iyi bir oyunculuk çıkarmak niyetinin sonucu olarak, rolünün bir önceki oyundaki karakterle benzerliği sebebiyle, bu rolü bir öncekinden olabildiğince uzaklaştırmaya gayret etti durdu prova boyunca. Bu süreçte sık sık onunla paslaşıp karakteri mümkün olduğunca farklılaştırdık. Böylece Merve'nin kaygıları sona erdi. Ses çalışmalarını daha istikrarlı hale getirseydi karaktere daha uygun bir ses oluşturabilirdi.
Murat, Bunky için biçilmiş kaftandı. Çeşitli trüklerle onu farklı bir tip haline getirmeye çalıştık. Daniel ile oldukça uzun olan bölümü sadeleştirdik. Bunky; Daniel' ın geçmişiyle ilgili bağları temsil etmesi nedeniyle Can'ın rolüne de derinlik kazandıracaktı. Murat'ın bazen nükseden konsantrasyon sorunu bizi daha verimli çalışmaktan alıkoydu. Vicky'yi tavladığı sahne ve metinde oldukça kısa geçen ışık kesilmesi sahnelerinde performansı, süreçte diğer sahnelere göre oldukça iyi bir hale geldi.
Sami dekor görevinin yanı sıra, geçen yıl ki performansıyla daha geniş bir rolü denemeyi hak etmişti. Yarattığı tiple, oyunun en eğlendiren kişisi olup çıktı. Aktarmaya çalıştığımız güncel mesajların bir kısmını, metne ilaveler yaparak ona yükledik. Doğrusu bu görevi iyi yaptığı aşikar. Diksiyonla ilgili sorunların daha fazla üzerine gitmeliydi. Son dönemde hem dekora hem de rolüne konsantre olurken Serkan ona büyük destek verdi.
REJİ NOTLARI...
*Oyunun kendi akıcılığını bozmamaya, aksine daha akıcı hale getirmeye çalıştım. Reji anlamında yaratıcılıkların oyunda zorlamalar yaratacağını düşündüğümden, metni ve oyuncuları öne çıkaran bir sahneleme yöntemi kullandım.
*Birinci perde iki sahne, ikinci perde iki sahneden oluşuyordu. Her ne kadar oyunda tempo hiç kaybolmasa da seyircinin soluklanacağı-düşüneceği-sindireceği aralara ihtiyaç vardı. Bu nedenle mevcut dört sahneyi yedi sahne halinde bölümledik. Böylece her sahnenin söyleyeceklerini daha iyi vurgulayabilecektik. Her bölüm ayrı ayrı çalışıldı, ardından parçalar birleştirildi.
*Ella ve Daniel'ın ikili sahneleri oldukça iyi kurgulanmalıydı. Çünkü oyun bu ikilinin çatışması üzerine temelleniyordu ve izleyici ikilinin birbirine neler söyleyeceğini, nasıl davranacaklarını, evliliklerinde altta yatan sorunların neler olduğunu merak edecekti. Bu sebeple aralarındaki diyaloglar net olmalı, akıcı biçimde canlandırılmalı, izleyenler kendilerini bu çiftte bulmalıydı. Bu açıdan bakılınca bu sahnelerin iyi olduğunu söyleyebilirim. Müzik ve ışık desteği özellikle 'balkon sahnesine' farklı bir atmosfer sağladı.
*Ailenin üç ferdi daha gerçek dünyayı temsil ederken oyunculuklarda da doğallığı tercih ettim. Diğer karakterler ise oyuna zamanla katılan komik , karikatür tipler olmalıydı. Aile komik ama aynı zamanda korkulu bir rüya görüyor olmalıydı.
*Bu tarz oyunlarda hep kullanılan açılıp kapanan kapılar ve içine saklanılan dolaplar yerine aynı etkiyi sağlayacak farklı yollar denedim. Bunun için oyuncuların antrelerinde efekt olarak müziği ve salondaki koltuğun arkasını kullanmayı tercih ettim.
*Oyundaki perde arasını bir sahne sonraya taşıyarak ikinci perdenin durgunluğunu biraz olsun kırmayı amaçladık.
*Yüksek tempo isteyen sahneler -bildik bir sorunla- her provada farklı ritimlerle oynandı. İstikrarlı tempoyu sıklaşan provalarda yakaladık.
*Oyunun finali, oyunun genelini göz önüne alınca bize oldukça yavan geldi. Daha önceki tecrübelerimizle, mevcut finale alternatif yeni finali yazıp, nikah memuru karakterini ekledik.
*Provalar oldukça eğlenceli geçti. Çalışmaların doğaçlamalara açık olması için oyuncuların kendilerini prova disiplini içerisinde rahat hissetmesini sağlamaya çalıştım. Oyuncuların performanslarına bakınca işe yaradığını düşünüyorum.
Yönetmen
Sertaç AYVAZ