1937 Istanbul doğumlu. New York'ta Actor Repertorty Theatre'da öğrenim gördükten sonra Of Brodway'de çeşitli oyunlarda oynadı.  LCC'de tiyatro öğretmenliği yapıp, aktör eğitimi dersleri verdi.1960 ta İstanbul Şehir Tiyatrosu'na girdi.Yunus Emre'nin felsefesini ve şiirlerini Fransızca İngilizce ve Almanca olarak yurtdışında tanıttı. Bir bayan olarak Hamlet'i oynadı.1965 te Fizikçiler oyunuyla İlhan İskender En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü tiyatronun kollektif bir sanat olduğu gerekçesiyle geri çevirdi. 1972 de devlet sanatçısı ve Unicef sanatçısı olma onurunu yaşadı. Aynı yıl Bulgaristan da Uluslararsı Altın Orfe müzik Yarışması nda 2.lik kazandı. 1977 de Polonyo da yapılan Pop Müzik Yarışmasında birinci oldu.

Şimdi Ekol Drama Sanat Evi' nde eğitmenlik  yapıyor... Sanatın nerdeyse her dalını içinde barındıran koca bir hayat.. Piyano ,dans, müzik,tiyatro sinema.

Enerjisi hiç bitmeycekmiş gibi geliyor insana. Hayalgücü o kadar zengin ki anlattıklarını yaşamamak olanaksız."İnadımla ve merakımla öğrendim herşeyi" diyor ve gençlere sesleniyor "Okuyun, metroda, trafikte, okuyun. Araştırın, inceleyin. Kültürünüzü, tarihinizi bilin ve unutmayın ki "hayvanı doğa insanı kültürü korur" diyor...

Üç nesil sizi izleme şansını buldu. Çok farklı ve yücelten bir duygu olmalı...  

AYLA ALGAN : Refüj Anneanneyle (Aliye de canlandırdığı karakter) dördüncü kuşakla buluşuyoruz. Türkiyenin yarısı izliyor bizi. Çok güzel tabii ki...Bu dizide yer almak çok keyif veriyor bana. Aslında Ayfer Tunç yani senaristimiz romancı .Dolayısıyla çok güzel şeyler çıkıyor ortaya.

En çok hangi türde oyunlarda oynarken rahat hissediyorsunuz kendinizi. Böyle bir ayrım yapmak doğru mu ? ....

AYLA ALGAN : Boş alanları seviyorum ben. Fazla dekor olmayacak. Seyirciyi de yaratıcı kılacağım türü seviyorum.Ben "pisi pisi beyaz kedi " dersem seyircide aynı şeyi görecek.Ama zihin gözüyle görmek farklı bir şey.İmaj tiyatrosu da derler buna. Tiyatro ile sinemanın farkı bu.Tiyatroda seyici interaktiftir.Seyirci, oyuncu canlıdır. Sinema ise sadece olanı çekiyor.Ben yönetmen ve oyuncuların seyircilerin katılabileceği boş alanlar yaratmasından yanayım.

Ekol Drama Sanat Evi ndeki çalişmalarinizdan bahseder misiniz? 

AYLA ALGAN : Burası MEB e bağlı bir kurum . Burada  çocuklar çok küçük yaşlarda tanışıyolar tiyatroyla.4-6 yaş grubuyla başlıyor eğitimler, yaratıcı drama ve solfej öğreniyorlar. Çocuklar o yaşlarda çok meraklılar her şeyi kapıyorlar.16 yaştan sonrasında ise tiyatro eğitimine başlıyoruz. Burada iki ayrı kurs süresi var.Bir tanesi  kısa dönem 2,5 ay...Bu kurs hem bilgilendirmek öğretmek amaçlı hem de tatmin açısından yeterli. Yaş sınırlaması yok.

Diğer kursumuz ise konservatuara girmeye yönelik ve  8 ay boyunca devam ediyor. Bu yola başkoydum diyenlerin kursudur bu..

Ahmet Cemal  Eski Yunan Tiyatrosu ve Kuramsal Tiyatroyu anlatıyor...

Çiğdem Kirizoğlu güzel konuşma dersi ,diksiyon, tv de spikerlik dersi veriyor.Kendisi  trt den gelmedir.

Beden dersini Sevi Algan veriyor. Beden  dilinin anatomisi ve selfimage anlatılıyor.

Ve ben de  doğaçlama ile oyuncu hazırlığı yapıyorum.

Yurtdişinda Actor Repertorty Theatre'da   3 yil  eğitim gördünüz.Ve Of Brodway de oyunlar oynadınız.Bu deneyimlerinizin Ekol Drama Sanat Evi nde verdiğiniz eğitime katkilari nelerdir?

AYLA ALGAN : New York taki Actor Stüdyo daki eğitim burda verilenlerden çok farklı.Burada dil üstüne eğitim veriyor.Actor Stüdyo'da eğitim, psikolojik beden dili üzerinedir.Biz yaratıcı drama okuduk ve  iki sene sonra Of Brodway'de çeşitli oyunlarda oynadık. İlk resmi  hocalık yaptığımız devre LCC'deydi. Taner Barlas,Macit Koper  ,Rutkay Aziz de ordan çıktı...Senaryoda yazıyorlar, rejisörlükte yapıyorlar. Hepsi bir arada. Sadece oyuncu ,  sadece komedi, sadece dram değil , hepsini kapsıyor..O anlamda burda da ordakine benzer bir eğitim veriliyor.

Bir bayan olarak hamleti oynadiniz. Dünyada sayıli Türkiye'de ise bir ilksiniz.bu deneyiminizden bahseder misiniz.

AYLA ALGAN : 1960'ta Şehir Tiyatrosu'na girdik. Rumeli Hisarında  bir bölümde nefes nefes yokuş yukarı çıkıyorum.Bir teyze bağırdı bana "oğlum koşma tamam" dedi .Çok hoştu benim için. Bir an için sevinsem mi üzülsem mi çözemedim.O dönem farklı bir yorumla oyunu sahneledik.Rejisörü Muhsin Ertuğrul' du.İlgiyle izlendi doğrusu.

Demokrasi, pek çeşitli çetrefil yollardan sonra şimdiki haline ulaştı.Sizler de demokrasi adına zor yılarda özveriyle sahne aldınız.O döneme ait bir anekdotunuz var mı?

AYLA ALGAN.:Olmaz olur mu...Bir keresinde sahnedeyken "Sezuan'ın İyi İnsanı " nda  basıldık. Aslında oyun epik ama komünist oyun zannedilip basıldık. Beklan o zamanlar  genç tabi, basketbolda oynuyor. Yumruklar falan havada uçuştu...Ertesi gün mahkemede kimsenin ön dişi yoktu.Aslında AB ye giderken bunları da anlatmak lazım. Hala daha turneye giden arkadaşlarımızdan duyuyoruz, kaymakamlar bazı yerlerde oyunları kaldırıyor. Ülkemizde sanat eserleri hala yasaklanıyorsa burada ciddi bir sorun var demektir.

Müdahale demişken Devlet Tiyatrosu nda yaşanan tartişmalar hakkinda neler düşünüyorsunuz ?

AYLA ALGAN: Siyasi bazı şeyleri beğenmiyor, gıcık alıyor, korkuyor ve  müdahalelerde bulunuyor. Bu özel tiyatroda da olabiliyor. Bu da öyle bir durum. Biz Şehir Tiyatrosu nda savunduk kendimizi. Devlet Tiyatrosu ilk kez Kültür Bakanlığına karşı ayaklandı.. Lemi Bilgin Bey işini çok iyi yapan biriydi. Çok çalışıyordu. Belki bir iki kadın oyuncu role uymadığı için dışarda kalmıştır. Ama bazı oyuncular birden fazla oyunda görev alabiliyor. Örneğin "Aliye"de  kızımı oynayan Ülkü Duru iki oyunda birden oynuyor. Hamburg a gidiyor , turneye gidiyor, öyle oluyo ki bazen dizi çekimlerine katılamıyor.Lemi Bey  görevden alınınca  tepkiler oldu tabi. .Bence bu geç kalınmış bir tepkiydi.

Sizde bir dönem sehir tiyatrolarinda  yönetimdeydiniz?.Ordayken tiyatro araştirma laboratuarini  (tal) kurdunuz daha sonra neden ayrildiniz?

AYLA ALGAN : TAL I eşim Beklan Algan kurdu. Bütün dünya tiyatrocularıyla çalışıldı.Ben yönetim kurulundaydım.Kenan Işık la birlikte çalıştık.. Ama,  Mayıs ayında -bir çiçek vermeleri gerekirken- kapıları kitlediler, içeri bile giremedik.Beş kişiydik. Ben, Beklan Algan, Ahmet Cemal, İsmail Ersevim ve Erol Keskin. Gençlere bedava ders veriyorduk ama dersleri kestiler.

Peki gerekçe neydi?

AYLA ALGAN :. Sahnelediğimiz oyunları beğenmediler oyunla ilgili bahaneler buldular.Mesala İsmail Ersevim bir çocuk oyunu koydu sahneye. Kendisi ABD de okumuş , konservatuarı bitirmiş bir psikatry pedegogtur. Bahaneler buldular yok Mozart diyosunuz göbek atıyosunuz yok Mozart ın oyununda neden müziklerini çalmıyosunuz ,yok bu yaştaki çocuğa gore bir oyun değilmiş falan filan.

Dolayisiyla TAL i Ekol Drama Sanat Evi ne  taşidiniz.Gelenler var mi?

AYLA ALGAN : Evet bizde TAL'i kapatıp buraya getirdik. Şimdi araştırma yapanlar buraya geliyor. Bizde yardımlarımız esirgemiyoruz. Örneğin Samsun 19 Mayıs Üniversitesi'nde Güzel Sanatlar bölümünde  de Tal I kuracağız.Oraya  bir nüshalarını göndermeye başlıyacağız. Araştırma ve merak çok önemli. Seyirlik oyunu ya da hazırdaki bir tekste verilebilir buraya gelenlere  ama önemli olan insanların buraya gelirken bir şeyleri merak etmeleri ve inatçı olmaları. Gençlere de tiyatro alanında öğrenmeye aç ve inatçı olmalarını öneriyorum. Ben hayatım boyunca ne öğrendiysem inadımdan ve sabrederek öğrendim.

Özellikle dizilerde ve bazi oyunlarda sanki role çok iyi hazirşlik yapilamiyormuş gibi bir izlenim birakiyor izleyicide.Gençler aldıkları roller için acaba çok mu hazırcılar, gerekli derinliğe inebiliyorlar mı?Siz bunu neye bağlıyorsunuz?

AYLA ALGAN : Global dünyaya giderken kültürlerde yok oluyor. Kültürü bilmek , bilgiyle birleştirmek gerekli.Mesela kuzenim Fuat İngiltere ye gitti okumaya. İnce Memed le ilgili hiçbişi bilmiyor. İnce Memed "Hadi bye" diyip te hippy gibi gitmez ki .İnce Memed bişi yaparken annesinden izin alır, babasının mezarına gider konuşur.Çünkü ana erkil bir toplum vardır orda.Ama bunları bilmeyince tipi yakalayamıyorlar. İnsanlar günümüzde dizi gibi oynuyorlar..Ben yine de dizilerde sanat aramayın derim.Çünkü dönem araştırmıyorlar, öğrenmiyorlar,bir tipe girecekler ama hiçbirşey bilmiyorlar.Sadece söyleneni yapmaya çalışıyorlar.Hele birde kötü rejisörün eline düşmüşlerse paçalarını kurtaramıyorlar.Ben böyle deyince rejisör eşim Beklan Algan  kızar "öyle deme , ne demek paçamı kurtarmak"der.

Mesela Hamlet  oynayacak ama araştırmıyor.Hamlet arada kalmış prerönesans bir karakterdir.Anne baba ortaçağda kendi ise ileri üniveristeye gidiyor Kral olmak istemiyor arada kalmış.İşte tüm bunları bilmeden Hamlet oynayamazsınız.. Gençlerde araştırma eksikliği var. Bilgisayarı bile yaratıcı kullanamıyorlar.Aslında ulaşılmayacak bilgi yok internette...Gençlerimiz okumuyor araştırmıyor.Onlara tam şimdi Lozan'ı Sevr'ı okutmak lazım tam şimdi.Bunları oku sonra kararını ver AB yi istiyor muyum diye ..

Oyunları seçerken repertuarlarda cesur olmak gerekli. Oyuncu da her tür için kendini donatmalı. Klasikleri güzel oynuyorlar.Moderni ise oynayamıyorlar. yeni insanı bilmedikleri için yeni oyuncuda çıkmıyor sahneye. İonesco , Beckett  gibi çağdaş yazarları oynayamıyorlar...Eskiyi nasıl oynuyorlarsa yeniyi de öyle oynamak istiyorlar.Ayıklama yapamıyorlar.Görselle yazımsal içindeki olayı birliştiremiyolar. En azından klasik oyunları öğrensinler ki moderni de daha sonra anlasınlar.Tür ve estetik bilmiyorlar.

Genç tiyatro seyircisini nasil buluyorsunuz?

AYLA ALGAN: Ben onların zihin gözünü açmaya çalışıyorum. Bazıları sadece psikolojik katmanda kalmış oluyor. Gençler gün düşlemesi yapmıyorlar. Zihnin katmanlarını irdelemiyorlar, vakitleri yok roman okumuyorlar, biyografi okumuyorlar, hayal kurmuyorlar, çünkü tv alıyor vakitlerini..Avrupalı trafikte, metroda, otobüste hep okuyor.O zaman gerçek içinde değil hayal dünyasında olduğu için o trafik stresini de yaşamıyor.

Sanat hayatinizda şarkıcılik yaptiniz  sinemada tiyatroda görev aldıniz şunuda yapmayı çok isterdim dediğiniz bir dal oldu mu ?

AYLA ALGAN: Çok sevdiğim işlerde rejisörlüğe soyundum. İnadım oyuncuyu ne kadar konuşturabilirim doğrultusundadır. İnsan bilimi üzerine çalıştım.Bunlar eğitimime de yansıdı .Aslında zihinle beden ayrı çalışıyor.Ama farkında değilsin.Mesala araba kullanırken ne yiyeceğim  ne giyineceğim diye düşünebiliyorsun..Tiyatrocu olmasaydım psikolog olmayı isterdim.Neticede o da insan bilimiyle ilgili.

Peki tiyatro ile ilgilenenlerin kendilerini geliştimeleri için başka nasil alternatifler yaratilabilinir yani konservatuarlarin dışında?

Festivaller büyük fırsatlar sunuyor. Workshop tarzı çalışmalar da çok yararlı. Mesela biz Mayıs ayındaki Tiyatro Olimpiyatları için  bir oyun hazırlamak istiyoruz...Bir gün sürecek. Ben,Beklan Algan ve Canan Kesebir olacak.Beklan Algan" Sahne Reji ve Araştırma nedir" I anlatacak.Canan Hanım ise " Grotovski de Beden ve Ses" I anlatacak. Bedenimizden bir ses çıktığında nereden çıktığı önemlidir. Karından çıkan sesle alından çıkan ses farklıdır.Grotovski oyuncularına, ikinci dünya savaşından sonra ölmekte olan askerlerin sesleri dinletiliyor. Ve burdan buluyor bu müfradatı..Askerler neresi ağrıyorsa oradan bağırıyorlar.Fransız trajedi oyuncularından daha güzel "aahhhhhh!!!!! " dediklerini de belirtiyor.

Amatör tiyatrolar için tavsiyeleriniz nelerdir ?

AYLA ALGAN: Klasikleri oynasınlar bundan korkmasınlar. İbsen-Bebek Evi oynasınlar Yabancılaşmış oyunu oynasınlar.İsveç Norveç gibi kuzey sanatçıların  oyunundan oynasınlar  bir de Akdeniz yani İtalyan bir oyun oynasınlar. Aradaki farkı görsünler...Yabancılaşmış kişiye ne olur ? Bunu irdelesinler.İbsen afetler çıkarıyor sonunda yangın oluyor ve insanlar birbirlerine ancak sarılıyorlar ancak öyle yakınlaşabiliyorlar..

Mesala video art çalışmaları yapabilirler..Bütün dünya ile oynayabilir, ne eklendiğini Amatör tiyatrolar daha çok çalışmaları incelemeli ve araştırmalı.

Son olarak önümüzdeki dönem projeleriniz nelerdir?

AYLA ALGAN : Önümüzdeki dokuz ay boyunca Aliye devam edecek oradan bırakmıyorlar beni. Sensasın- İş bankasının katkılarıyla Hayvanlar Müzikali adlı çocuk oyununu 4 kere  oynayacağım.Diğer çocuk oyununda ise Aralıktan sonrada haftasonları ücretsiz olarak çocuklara oynayacağım.Yurt dışında profesyonel aktörler oynayabilir çocuk oyunlarını, biz de ise tam tersi...Bu işe ilk başlayanları gönderirler çocuk oyunlarına...Biz Berlin de 4 yıl işçi tiyatrosunda oynadık. Şener Şen le de çocuk oyunu oynadık.O keloğlanı oynadı bende annesini oynadım ki kültürlerini unutmasınlar diye . Unutmayın ki hayvanları doğa insanları kültürleri korur.

Bu söyleşi için size teşekkür ederiz. Bilgi ve tecrübelerinizden hep yararlanmak dileğiyle...

Söyleşi : Neşe GÜVEN
07.10.2005

SİZDEN GELEN YORUMLAR

Form Numarası Alanının Doldurulması Zorunludur Form NO: sls02